szkolenia.lapy.pl

Ludzie uczą się i uczą innych, jak robić różne rzeczy od bardzo dawna. Chociaż uważa się, że nasi przodkowie zamieszkujący jaskinie dowiedzieli się o istnieniu ognia przypadkiem, to już następne pokolenia najprawdopodobniej nauczyły się go podsycać i na nim gotować, dzięki jakiemuś systemowi szkolenia. Co ciekawe szkolenie (zwane również kształceniem ludzkich umiejętności, doskonaleniem związków międzyludzkich, rozwojem ludzkich umiejętności) jako odrębna dziedzina i zawód to sprawa dość nowa. Szybkie zmiany nieustannie zachodzące w naszym społeczeństwie przyczyniły się do wzrostu poziomu świadomości konieczności szkolenia się na wielu poziomach. Dzięki szkoleniu m.in. rozwiązuje się problemy. Przyczynia się ono do sprawnego funkcjonowania organizacji, chyba, że coś się nie uda i wtedy szkolenie czyni więcej złego niż dobrego.

Techniczne, zawodowe i innego typu szkolenie umiejętności stanowi największą część zakresu tematycznego szkoleń. Doskonalenie osobiste jest szybko rozwijającą się dziedziną szkolenia. Poza tym szkolenie z umiejętności przywódczych, inteligencji emocjonalnej, asertywności, kreatywnego rozwiązywania problemów, jak również zarządzania, są obecnie szeroko stosowane w organizacjach. Szkoleniu jesteśmy poddani w organizacjach, gdzie pracujemy i w instytucjach edukacyjnych (publicznych i prywatnych), stowarzyszeniach zawodowych, nauce domowej, telewizji i za pośrednictwem innych mediów. Rosnąca dziedzina szkoleń służy ludziom i organizacjom na wiele sposobów. Przyczynia się bezpośrednio i pośrednio do dobrostanu, sukcesu jednostek i organizacji.

Cechy dobrze przygotowanego szkolenia i jego przebieg
Osoba zainteresowana szkoleniem lub decydująca o szkoleniu innych, powinna umieć rozpoznawać dobrze przygotowany projekt treningu. Jednak trafny wybór szkolenia nie wystarczy, aby mieć pewność, że szkolenie będzie efektywne, bo tak naprawdę ostateczna odpowiedzialność za uczenie się spoczywa na samym uczącym się. Odpowiedzialność trenera polega na zadbaniu, aby w skuteczny sposób umożliwić zaistnienie procesu uczenia się, tak aby szkolenie rozwinęło umiejętności uczestnika. Szkolenie powinno skupiać się wokół trzech głównych dziedzin:
- Dawaniu wiedzy i świadomości, jak ją stosować,
- Zdobywaniu umiejętności i dzieleniu się własnymi doświadczeniami,
- Uczeniu wartości i postaw

Szkolenie można traktować jako całościowy system, cykl z następującymi po sobie fazami. Fazy są logiczne i bazują na zdrowym rozsądku. Pomimo, iż w literaturze przedmiotu funkcjonują pod różnymi nazwami i nieznacznie się od siebie różnią, obecnie wyróżnia się pięć głównych faz:
1. Identyfikacja i analiza potrzeb szkoleniowych.
2. Zaprojektowanie podejścia szkoleniowego.
3. Opracowanie materiałów szkoleniowych
4. Przeprowadzenie szkolenia
5. Ocena i aktualizacja szkolenia.

Pierwsza faza, czyli identyfikacja i analiza potrzeb szkoleniowych, jest jedną z dwóch najbardziej niedocenianych. Ma dwa podstawowe cele: określenie czy szkolenie jest potrzebne i upewnienie się, czy oparte jest na rozsądnych i wyraźnie określonych wymaganiach. Niektóre z kroków tej fazy to:
- Określenie problemy i przemyślenie, czy szkolenie jest najlepszym sposobem jego rozwiązania (ocena potrzeb to często zamiennie używany termin).
- Przeanalizowanie zadań i umiejętności uczestników potrzebnych do pracy lub funkcji, dla których zostało szkolenie zorganizowane.
- Identyfikacja uczestników szkolenia, głownie ich poziomy wiedzy i umiejętności.

Druga faza, czyli zaprojektowanie podejścia szkoleniowego, wiąże się ze strategią planowania szkolenia. Podobnie, jak poprzednia faza wymaga ona zgromadzenia wielu danych. Im głębsza analiza celu przewodniego szkolenia, tym pełniejszy i wszechstronny będzie projekt szkolenia. Prawidłowe określenie celów zadecyduje czy będzie ono rzetelnym szkoleniem, czy jedynie stratą czasu. Faza ta zawiera następujące zadania:
- Określenie celów szkolenia, na których będzie bazować.
- Określenie najlepszych (najbardziej odpowiednich) metod szkoleniowych.
- Określenie warunków wstępnych w stosunku do uczestników, którzy będą uczestniczyć w szkoleniu.
- Zaplanowanie czasu trwania szkolenia, może to być jednodniowy warsztat, lub kilkunastogodzinny kurs.

Następną fazą procesu szkoleniowego jest opracowanie materiałów szkoleniowych. Wyzwanie tej fazy polega na przyjęciu zarysu przebiegu szkolenia, który wyłonił się z fazy projektowania i przekształceniu go w pełen zestaw materiałów, które po zastosowaniu zaowocują osiągnięciem pożądanych celów szkoleniowych. Na tę fazę poświęca się tradycyjnie najwięcej czasu (więcej, niż na przeprowadzenie samego szkolenia). Zależnie od okoliczności, szeroka gama materiałów szkoleniowych może okazać się przydatna. Mogą to być:
- Plany zajęć, którymi posługuje się trener (służą one również, jako materiał wyjściowy do opracowania innych materiałów).
- Materiały dla uczestników - zestawy ćwiczeń, teksty zajęć, teksty z instrukcjami i materiały do rozdania.
- Pomoce audiowizualne: filmy, slajdy, wykresy, folie, itd.
- Testy - oparte o pozycje określone w fazie projektowania.
- Arkusze ewaluacyjne.

Opracowanie materiałów nie jest jednym zadaniem tej fazy. Inne czynności to:
- Zorganizowanie kursu i zajęcie się szczegółami techniczno-administracyjnymi.
- Wybór i przygotowanie trenerów.
- Podzielenie szkolenia na praktyczne bloki szkoleniowe (w ten proces może wymagać kilku prób przed ostatecznym jego opracowaniem).
- Przejrzenie istniejących materiałów pod kątem ich użyteczności.
- Zatwierdzenie kursu szkoleniowego i materiałów, w tak dużym stopniu, jak to możliwe przed przeprowadzeniem szkolenia.

Kolejna faza dotyczy już samego przebiegu szkolenia. To tutaj odczuwamy wagę wszystkich naszych wysiłków. Rola trenera polega na inspirowaniu, instruowaniu, zachęcaniu i w inny sposób moderowaniu procesu uczenia się. Trener powinien prowadzić szkolenie tak, aby zmotywować uczestników do dalszego doskonalenia się. Jest on również odpowiedzialny za: zapisywanie postępów uczestników, ocenianie szkolenia w trakcie jego trwania i dokonanie w razie zaistnienia takiej potrzeby natychmiastowej modyfikacji. Z kolei na tym etapie do zadań koordynatora szkolenia, należy: zajęcie się sprawami techniczno-organizacyjnymi, oraz ocena udziału trenera.

Na samym końcu jest faza najczęściej zaniedbywana, czyli ocena i aktualizacja szkolenia. Aby szkolenie było dobre w przyszłości musi być stale aktualizowane. Każda kolejna realizacja wiąże się z jego udoskonaleniem i modyfikowaniem, tak, aby optymalnie odpowiadało na potrzeby uczestników. Podobnie materiały, jeśli wykorzystywane są przez dłuższy czas bez "odświeżania" tracą na aktualności, dlatego ważne jest, aby wzbogacać je o nowości z danej dziedziny.
Czynności tej fazy to:
- Ocena szkolenia przez trenera po zakończeniu kolejnych etapów.
- Ocena przydatności szkolenia przez uczestników.
- Ocena szkolenia przez osoby trzecie.
- Ewaluacja w miejscu pracy, stwierdzenie czy uczestnicy dobrze wykonują role, do których miało przygotować ich szkolenie.
Faza ta dostarcza informacji zwrotnej do innych faz, czyniąc ze szkolenia system zamknięty.

Planowanie aktywnego programy szkoleniowego
Wiele programów szkoleniowych wydaje się nie pobudzać do aktywności. Zupełnie inaczej jest, gdy uczestniczymy w programie aktywnym, który cechuje różnorodność i konkretne ukierunkowanie. Wyróżnia go osiem cech:
Efektywna ilość materiału szkoleniowego.
Najlepszym podejściem jest selekcja materiału i pierwszeństwo wiedzy, często praktycznej. Aktywne szkolenia zawierają bardzo konkretne treści. Koncentrują się na kluczowych elementach danej dziedziny, dając nam możliwość poznania podstawowej wiedzy, którą możemy potem stopniowo poszerzać.
Równowaga pomiędzy poziomem nauczania emocjonalnym, poznawczym i zachowań.
Aktywne szkolenie zawiera trzy elementy: budowania odpowiedniej postawy, rozwijania i ćwiczenia umiejętności oraz zrozumienie pojęć i modeli kryjących się w temacie szkolenia. Chodzi o to, abyśmy nie tylko wiedzieli, ale i potrafili zrobić pewne rzeczy.
Różnorodność postaw wobec nauczania.
Aktywne szkolenie zawiera bardzo szeroki asortyment metod. Różnorodność stosowanych metod pomaga utrzymać zainteresowanie szkoleniem, szczególnie gdy tracimy energię i jesteśmy nieco zmęczeni tematem. Innym, nawet silniejszym argumentem, jest fakt, że dorośli uczą się na różne sposoby.
Szansa na uczestnictwo grupowe.
Wspólne uczestnictwo całej grupy w programie wyznacza dopiero aktywne nauczanie. Aktywność naszej grupy umożliwia uczenie się od trenera na zasadach partnerskich. Wykład ograniczony jest do minimum na rzecz odgrywania ról, symulowania sytuacji i wspólnego dyskutowania omawianych przypadków.
Wykorzystanie doświadczeń i wiedzy uczestników.
Każdy uczestnik posiada pewien bagaż własnych doświadczeń, które mogą być przekazane innym uczestnikom. Niektóre z doświadczeń mogą być bezpośrednio związane z tematem, inne mogą zawierać pewne analogie do tematu i pochodzić z naszej poprzedniej pracy lub sytuacji w jakiej się znaleźliśmy. W ten sposób wplata się do programu wzajemne uczenie się.
Powtarzanie wcześniej zdobytej wiedzy i umiejętności.
W programie aktywnym mamy stale okazję do wykorzystania tego, czego nauczyliśmy się w poprzedniej części programu. W ten sposób ciągle samodzielnie potwierdzamy, że czegoś się nauczyliśmy i możemy to wykorzystać w coraz bardziej wymagających zadaniach.
Rozwiązanie praktycznych problemów.
Aktywne szkolenie podkreśla swój związek z realnym światem. Program pomaga nam w rozwiązywaniu problemów z którymi się spotykamy w codzienności. Jest to główny element szkolenia. Uczymy się najlepiej, gdy na bieżąco zajmujemy się konkretnymi sprawami, mamy kontakt z własną materią - pracujemy na własnych przykładach.
Swoboda w formułowaniu przyszłych planów.
Jeśli po zakończeniu szkolenia zapytamy "I co dalej?". Odpowiedź na to pytanie jest miarą sukcesu szkolenia - czyli, jak zdobyta wiedza została przełożona na sytuację w domu lub w pracy. Aktywne szkolenie kończy się planami zastosowania przez nas (tj. uczestników) zdobytej wiedzy i sposobów pokonywania przeszkód, które się pojawią.

Czy uczysz się efektywnie?
Uczenie się dla samego siebie, może być rozrywką. Musimy jednak pamiętać, że to uczący się ponosi ostateczną odpowiedzialność za to czy proces nauczenia się zaistnieje, czy nie. Człowiek ma naturę poznawczą i jest istotą ciekawą świata, jest również istotą niezwykle sugestywną. Dzięki owej podatności na wpływy ze zewnątrz poznaje i uczy się przez całe życie. Jeśli jest tego świadom, może czerpać ze swojej podatności na pozytywną autosugestię, służą temu różne ćwiczenia. Czasami wystarczy przed rozpoczęciem nauki, odprężyć się i skoncentrować na powtarzaniu afirmacji. Można także "przywołać" wspomnienie jakiejś przyjemnej chwili, np. gdy było się dumnym z jakiegoś osiągnięcia. Pozytywne myślenie może być początkiem naszego efektywnego uczenia się. Wprowadzając swoją psychikę w zadowolenie, umacniamy wiarę we własne możliwości, pielęgnujemy ciągły proces uczenia się i pokonujemy wewnętrzne blokady.

Inną wspaniałą siłą napędową w realizacji celów jest nasze osobiste zainteresowanie, dlatego również w sytuacji uczenia się, należy precyzować jego zakres. Jeśli brak "naturalnej" motywacji, należy zastanowić się, jakie inne cele możemy osiągnąć dzięki swojej nauce - proponuje Anna Osterczuk, współautorka książki "uczyć się na luzie". Jeśli marzymy, na przykład, aby zostać korespondentem wojennym, wyobraźmy sobie poszczególne stopnie "drabiny", którą zdecydowaliśmy się pokonać, aby osiągnąć swój cel. Na początek wyobraźmy sobie swoje zadowolenie z realizacji celu, a potem pomyślmy, jakie warunki trzeba spełniać, aby w ogóle go urzeczywistnić. Przenosząc swój entuzjazm z realizacji celu na codzienne czynności, możemy spróbować użyć tej energii do koncentracji, która tylko czeka na właściwe wykorzystywanie. Zajmowanie się nieograniczoną ilością zagadnień powoduje, ze energia naszego umysłu zostaje silnie rozproszona, a my mamy problemy ze zrozumieniem najprostszych rzeczy. W uniknięciu tego, pomaga kolejny element procesu uczenia się - uwaga, czyli wybiórcze nastawienie umysłu na określony rodzaj bodźców, które na nas oddziaływają. Wszystko co odciąga naszą uwagę od wybranego obiektu koncentracji, jest "szumem", który należy eliminować. Specjaliści radzą, aby naukę zacząć od usuwania zakłóceń zewnętrznych, a potem zadbać o spokój wewnętrzny i sferę emocjonalną. To właśnie emocje w dużym stopniu decydują, o jakości połączeń pomiędzy naszą świadomością i podświadomością. One przenoszą wiadomości do głębokich warstw naszego umysłu. W procesie tym istotną rolę odgrywa relaks - klucz do naszej podświadomości, który umożliwia dostęp do prawej półkuli mózgu, rządzącej naszymi uczuciami. Jeśli więc chcemy przyspieszyć uczenie się lub polepszyć naszą zdolność zapamiętywania, ćwiczenia relaksacyjne są szczególnie ważne.

Odprężony umysł jest w stanie przyjąć i przetworzyć więcej informacji. Do mózgu każdego zdrowego człowieka w ciągu sekundy dociera ilość informacji, którą naukowcy szacują na 100 mld bitów, lecz my uświadamiamy sobie jedynie 100 bitów. Pozostałe informacje mózg rejestruje na poziomie nieświadomości, zatajając przed nami ich obecność. Zgromadzone na obu poziomach informacje sprawiają, że nasz mózg jest źródłem wielu możliwości.

Peter Kline i Laurence Martel - autorzy publikacji "Szkoła sukcesu" twierdzą, że nie musimy mieć otwartych oczu, aby coś zobaczyć. Zamykając oczy uczymy się oglądać świat "okiem naszego umysłu". Mózg jest tak samo zdolny tworzyć projekcje rzeczywistości, niezależnie od tego, czy posiada informacje od oczu czy nie. Ktoś spytałby, po co w ogóle starać się dostrzegać cokolwiek z zamkniętymi oczami? Dzięki takiemu widzeniu, możemy urzeczywistnić to o czym marzymy, w co wierzymy lub oczekujemy. Nasze wizje, cele i kierunki wyobrażone w opowieściach, jakie układa nasz umysł mają olbrzymie znaczenie dla naszych dla naszych osiągnięć. Mając marzenie śmiało należy je urzeczywistnić. Ono wyznacza drogę i zapoczątkowuje proces. Najwięksi przywódcy byli marzycielami. Za każdym aktem twórczości kryje się wizja lub marzenie. Dziś wiemy, że marzenie jest jednym z czynników sukcesu, oraz wspaniałą afirmacją, która pomaga w efektywniejszym uczeniu się. Jeżeli wyobrazimy sobie, że zbliżamy się do celu i wykorzystamy nasze marzenie na obranie drogi, aby go osiągnąć, wówczas zwiększamy nasze szanse na sukces. Nasze marzenia, wizje, cele i kierunki wyobrażone w opowieściach, jakie układa nasz umysł, mają duże znaczenie dla naszych osiągnięć. "Malowanie" obrazów w wyobraźni jest bardzo ważne dla procesu uczenia się i zapamiętywania. Podobnie jak taniec czy rysunek jest naturalną "metodą" uczenia się, do której jesteśmy przyzwyczajeni do dziecka. Jako ludzie dorośli często zapominamy, że to właśnie dzięki dziecinnej spontaniczności i zabawie, tak wiele dowiedzieliśmy się o świecie

Centrum Kreowania Liderów Grupa Holdingowa S.A.
Bogusław J. Feder