Rynek Ośrodków Szkoleniowych i Konferencyjnych w Polsce II edycja
autor Administrator, opublikowano 2002-08-04
1. Wstęp
Raport Rynek Ośrodków Szkoleniowych i Konferencyjnych (edycja II) jest kolejnym wydawnictwem Instytutu Zarządzania poświęconym usługom wspomagającym zarządzanie zasobami ludzkimi. Niniejsze opracowanie opisuje stan i potencjał obiektów przystosowanych do organizacji spotkań biznesowych w Polsce - od niewielkich szkoleń zamkniętych po konferencje.
Na podstawie raportu powstała stale aktualizowana, internetowa baza ośrodków pod adresem www.kadry.info.pl/osrodki.
Celem tegorocznego raportu jest dostarczenie menedżerom aktualnych danych opisujących rynek oraz firmy na nim występujące - pokazanie wielu ciekawych miejsc, w których można przeprowadzić szkolenie czy wyjazd firmowy. Możliwość porównania informacji daje większą możliwość podejmowania trafnych decyzji i pozwala uniknąć błędów.
1.1 Konstrukcja raportu
Raport niniejszy składa się z czterech części.
Część pierwsza (Wstęp) zawiera podstawowe informacje o raporcie w tym m.in. notę metodologiczną oraz ogólną charakterystykę próby.
W części drugiej (Działalność szkoleniowo - konferencyjna) omówiona jest specyfika obiektów szkoleniowych z uwzględnieniem ich położenia w kraju, wielkości zaplecza szkoleniowego, wyposażenia sal konferencyjnych i ich rozmiarów.
Część trzecia (Zaplecze hotelowo - gastronomiczna) poświęcona jest opisowi zaplecza hotelowego stanowiącego uzupełnienie podstawowej działalności obiektów szkoleniowych - wielkość bazy noclegowej, ceny miejsc noclegowych, ceny wyżywienia.
Czwarta część (Zaplecze kulturalno-rekreacyjne) podejmuje próbę opisu pozostałej działalności obiektów wynikającej z ich własnej inicjatywy jak również posiadanych możliwości.
Po krótkim podsumowaniu, zamieszczone zostały w kolejności alfabetycznej opisy wszystkich ośrodków w zunifikowanej formie, dające możliwość łatwego porównania.
Na końcu umieszczone zostały listy ośrodków według różnych kryteriów (np. ilość sal szkoleniowych, miejsc noclegowych itp.), tak aby ułatwić Państwu poruszanie się po raporcie zgodnie z aktualnymi potrzebami.
1.2 Nota metodologiczna
Raport z badania Rynek Ośrodków Szkoleniowych i Konferencyjnych został stworzony w oparciu o dane z ankiet rozesłanych w czerwcu lipcu 2001 r. do niemal 1000 hoteli, obiektów szkoleniowych i konferencyjnych z całej Polski zgromadzonych w bazach Instytutu Zarządzania. Do dnia zamknięcia zbierania danych na potrzeby analizy, respondenci odesłali 355 wypełnionych ankiet potwierdzonych podpisem osoby wypełniającej. Ze względu na inwentarzowy charakter badania najczęściej używaną metodą statystyczną były statystyki opisowe (głównie średnie arytmetyczne) populacji dzielonej wedle kilku niżej opisanych kryteriów.
Kryterium 1. Lokalizacja ośrodka
Lokalizacja ośrodków jest jednym z czynników różnicujących znacznie rynek ośrodków szkoleniowych.
Z punktu widzenia lokalizacji wyodrębniono 16 kategorii reprezentujących województwa, z których powróciły do nas odesłane ankiety: dolnośląskie, kujawsko-pomorskie, lubelskie, lubuskie, łódzkie, małopolskie, mazowieckie, opolskie, podkarpackie, podlaskie, pomorskie, śląskie, świętokrzyskie, warmińsko-mazurskie, wielkopolskie, zachodnio-pomorskie. Dzięki takiemu podziałowi, można stwierdzić znaczne różnice pomiędzy regionami, w których widoczny jest przeważający udział dużych miast (Warszawa, Poznań, Kraków) posiadających sieć wysokiej klasy hoteli i skupiających duży procent rynku szkoleniowo-konferencyjnego. Na drugim biegunie są obiekty znajdujące się w regionach uznanych za uzdrowiskowe, gdzie większy udział mają małe prywatne ośrodki o działalności głównie noclegowej, przyjmujące poza sezonem grupy szkoleniowe. Poza tymi biegunami są obiekty znajdujące się w terenach nie wyróżniających się specjalnie ani natężeniem ruchu biznesowego ani szczególnie atrakcyjnym położeniem. Ciekawym faktem jest to, iż nie odesłano żadnej ankiety z woj. warmińsko-pomorskiego, które tym samym nie jest reprezentowane w badaniu.

Udział respondentów według województw
Kryterium 2. Ilość miejsc szkoleniowych (krzesła w ustawieniu teatralnym)
Tu podzielono próbę na cztery równoliczne grupy, co pozwoli na trafniejsze opisanie rynku w poszczególnych segmentach. Podczas analizy ankiet zaobserwowano, iż istnieje duże zróżnicowanie obiektów przystosowanych do organizacji spotkań szkoleniowych. Przykładowo istnieje grupa dużych hoteli miejskich (często sieci hotelowych) bądź centrów kongresowych, których podstawą działalności jest organizowanie spotkań dla menedżerów i mają ku temu dostosowane zaplecze. W porównaniu do zeszłorocznych badań, zwiększył się udział ośrodków średnich i dużych dysponujących większą liczbą miejsc szkoleniowych. Na drugim biegunie pozostały niewielkie prywatne ośrodki (pensjonaty, zajazdy) przystosowane do przyjmowania niewielkich grup szkoleniowych (dla celów szkoleń zamkniętych) - ich udział w grupie pozostał niezmienny.
Grupa | Ilość miejsc w ustawieniu teatralnym |
I II III IV | do 100 od 100 do 200 od 200 do 350 powyżej 350 |
Ilość miejsc szkoleniowych w ustawieniu teatralnym
Kryterium 3. Ilość sal
To kryterium różnicuje grupę pod względem ilości posiadanych sal, w których mogą odbywać się spotkania. Większa liczba sal szkoleniowych jest nieodzownym elementem prowadzenia spotkań, których zadaniem jest praca menedżerów w podgrupach, czy prowadzenie zajęć na różne tematy dla różnych grup. Podział ten pozwoli na wyodrębnienie cech obiektów wyposażonych w sale, w których mogą odbywać się równolegle spotkania. Po analizie zwróconych ankiet wynika, iż istnieje wiele różnic pomiędzy obiektami wyposażonymi w jedną, dwie a większą liczbę sal - wspomniane wyżej centra konferencyjne, sieci hoteli miejskich znajdujące się w dużych miastach różnią się od prywatnych obiektów, sanatoriów, dawnych pracowniczych domów wczasowych, które szukają swojego miejsca na rynku i ze względu na posiadane zaplecze posiadają mniej sal typowo konferencyjnych. Wyróżniono tu cztery równoliczne grupy w obrębie respondentów: I segment - ośrodki posiadające 1-2 sale, II segment - 3 sale, III segment - 4 sale, IV segment - 5 i więcej sal.
Kryterium 4. Ilość miejsc noclegowych
Wyodrębniono tu cztery równoliczne grupy różniące się znacząco od siebie, co pokazuje specyfikę podstawowej działalności prowadzonej przez ośrodki. Istnieje tu również biegunowość segmentów - jest grupa obiektów położonych na terenach uzdrowiskowych, których podstawową działalnością jest baza noclegowa, a zaplecze konferencyjne jest uboższe i powstałe niejako na skutek rozszerzenia podstawowej działalności o wynajem sal dla grup zorganizowanych poza sezonem wakacyjnym. Segment sieci hoteli miejskich i centrów konferencyjnych posiada równie dobrze rozbudowaną bazę noclegową, aczkolwiek oferuje droższe usługi. W porównaniu do zeszłorocznego podziału, zaobserwowano wzrost progu ilości miejsc pokazujących do jakiej grupy należy ośrodek. Wynika z tego, iż obiekty powiększają swoją bazę noclegową.
Grupa | Ilość miejsc noclegowych |
I II III IV | do 74 od 74 do 122 od 122 do 213 powyżej 213 |
Kryterium 5. Cena za całodzienne wyżywienie
Tu wyróżniono cztery grupy ośrodków, których specyfika działalności, jak i położenie w poszczególnych regionach kraju mają wpływ na kształt ceny wyżywienia dla grup zorganizowanych. Tutaj zaobserwowano najmniejsze zmiany w obrębie grup ośrodków. Porównując te obiekty wyróżniono następujące przedziały cenowe:
Grupa | Cena za wyżywienie/osobę/dzień |
I II III IV | do 45 zł od 45 do 60 od 60 do 80 powyżej 80 |
1.3 Ogólna charakterystyka próby.
Spośród firm, które odesłały ankiety nie ma znaczącej przewagi procentowej jednego województwa, natomiast rzuca się w oczy przewaga południa Polski w rozbudowanej sieci hotelowi. Podobnie jak w zeszłym roku, największa ilość odesłanych ankiet pochodzi z województwa małopolskiego (13,3%) gdzie zauważalny jest fakt występowania dwóch czynników decydujących o aktywności obiektów hotelowych na tym terenie - obecność jednego z większych ośrodków biznesowych w Polsce (miasta Krakowa), jak również górskich miejscowości turystycznych na południu kraju, które są atrakcyjnym miejscem wypoczynkowym. Na kolejnej pozycji są województwa śląskie (12%), dolnośląskie (9,7%) oraz mazowieckie (9,4%) i wielkopolskie (8,7%). W tych województwach liczny udział respondentów tłumaczą aktywne biznesowo aglomeracje miejskie - Katowice, Wrocław, Warszawa, Poznań. Na wysoką pozycję wysunęło się województwo dolnośląskie, które połączyło walory turystyczne z silną pozycją Wrocławia. Z badania wynika, iż co trzecia ankieta pochodzi z południa Polski, które stało się wyjątkowo dobrze przystosowane do usług konferencyjnych.
Wszyscy respondenci deklarują wśród zakresu działalności organizację szkoleń, przy czym 96% prowadzi działalność hotelową i 99% gastronomiczną. Wśród respondentów aż 86,7% organizuje spotkania integracyjne i 78% deklaruje organizację imprez plenerowych. W porównaniu z zeszłym rokiem, zaobserwowano wzrost aktywności i różnorodności zakresów prowadzonych działań.
2. Działalność szkoleniowo - konferencyjna
2.1 Zaplecze konferencyjne
Pod względem zaplecza konferencyjnego można wyróżnić dwa regiony kraju, które będą dominowały cenowo i wielkościowo. Podobnie jak w zeszłym roku, największe obiekty szkoleniowe znajdują się w woj. mazowieckim - na jeden obiekt przypada średnio 454 m kw. sal szkoleniowych o średniej liczbie miejsc w ustawieniu teatralnym 365 przy sześciu salach przypadających na obiekt. Na kolejnym miejscu pod względem wielkości sal i liczby miejsc szkoleniowych jest województwo zachodniopomorskie - na obiekt średnio przypada 348 m kw. powierzchni sal, 384 miejsc w układzie teatralnym rozstawionych średnio w 3,6 salach. W niektórych województwach (np. podkarpackim i podlaskim czy warmińsko-mazurskim) znajdują się po dwa, trzy bardzo duże centra konferencyjne, co powoduje duże odchylenie od średniej i zawyża wyniki charakterystyczne dla całego obszaru. Jest to wyraźnie widoczne obserwując wskaźnik liczby miejsc szkoleniowych w największej sali: przy wielkości średniej dla kraju 162 miejsca (minimalnie 12 a maksymalnie 2000 osób), dla woj. warmińsko-mazurskiego wynosi 250, dla podlaskiego 190, pomorskiego 195 a mazowieckie plasuje się na czwartym miejscu - obiekty tam występujące posiadają średnio 182 miejsca szkoleniowe w największej sali.
Na przeciwnym biegunie są województwa lubuskie, lubelskie oraz kujawsko-pomorskie o najmniejszych średnio powierzchniach sal (analogicznie 175, 222 oraz 215 m kw.), liczbie miejsc szkoleniowych (156, 208 i 184) i sal (3,2; 3,6; 2,86 sale). Dużo poniżej średniej na tle pozostałych województw wypada woj. małopolskie, które pomimo największej liczby odesłanych ankiet, posiada mało sal o niewielkich powierzchniach (średnia powierzchnia 214 m kw) oferujących niewiele miejsc szkoleniowych. Widać tu wyraźny pensjonatowo-wczasowy charakter województwa, na co w ogólnym obrazie regionu nie mają wpływu krakowskie obiekty konferencyjne również należące do średnich. Jest to zaskakujący fakt świadczący o braku w obrębie Krakowa liczących się w kraju dużych centrów konferencyjnych. Opisane woj. mają niewielkie odchylenia od średniej co świadczy o tym, iż występują w nich podobne, średniej wielkości obiekty bez obecności wielkich centrów konferencyjnych.
Ceny za wynajem sal wahają się znacznie w zależności od województwa. Najwyższe ceny kształtują się podobnie jak w zeszłym roku w woj. mazowieckim - średnio cena wynajmu sali wynosi 920 zł za 8 godzin. Występuje tu znaczne odchylenie od średniej co potwierdza fakt zawyżenia ceny przez stołeczne centra konferencyjne posiadające wysokiej klasy sale o równie wysokich cenach. Minimalna cena wynosi tu 50 zł a maksymalna 4000 zł. Dla porównania, w innych województwach średnie ceny wynajmu są nawet do dwóch razy niższe np. w woj. dolnośląskim (407 zł) czy lubelskim (388 zł). W porównaniu z poprzednim rokiem zaobserwowano znaczny spadek średnich cen wynajmu sal prawie w każdym z województw - w niektórych przypadkach spadek ten wynosi tylko 10% (w przypadku woj. mazowieckiego), w pozostałych - dużo więcej - nawet o połowę jak w woj. lubelskim). Również średnia cena wynajmu spadła z 704 (sierpień 2000) do 537 zł (sierpień 2001).

Porównanie średnich cen sal konferencyjnych w województwach (w zł/8h) w roku 2000 i 2001
2.2 Specjalne pakiety konferencyjne
Aż 65% ośrodków zadeklarowało, iż posiada w ofercie specjalne pakiety konferencyjne uwzględniające kompleksowe ceny usług konferencyjnych, gastronomicznych i hotelowych dla grup zorganizowanych. Przy czym znaczny procent pozytywnych odpowiedzi uzyskano w woj. dolnośląskim - 73%, śląskim- 73%, małopolskim 58,5%. Południowa część Polski jest w dużym stopniu przystosowana do przyjmowania grup zorganizowanych w celach szkoleniowych. Podobnie wysokie średnie są w regionach, w których zidentyfikowaliśmy obecność centrów konferencyjnych - warmińsko-mazurskim (68%), zachodniopomorskim (87%), podlaskim (71%). Średnia cena pełnego pakietu usług szkoleniowo-noclegowych (nocleg ze śniadaniem w pokoju 2 osobowym, sala konferencyjna z podstawowym wyposażeniem audiowizualnym przez cały dzień (8-10 godzin), 2 przerwy kawowe (kawa, herbata, napoje, ciastka), obiad) wynosi: 172 zł (na osobę) dla grupy do 50 osób, 171 zł dla grupy od 50-100 osób oraz 160 zł dla grup pow. 100 osób.
Zdecydowanie tańszy jest pakiet całodzienny bez noclegu (sala konferencyjna z podstawowym wyposażeniem audiowizualnym przez cały dzień (8-10 godzin), 2 przerwy kawowe (kawa, herbata, napoje, ciastka), obiad) - dla grupy do 50 osób wynosi 90 zł (na osobę), dla grupy od 50-100 osób - 84, dla grupy pow. 100 osób - 89 zł. Ceny w tym pakiecie pokazują specyfikę dużych aglomeracji miejskich centrów konferencyjnych, gdzie typowe są dwa rodzaje imprez: całodzienne konferencje (gdzie przyjezdni sami płacą za nocleg) oraz szkolenia dla grup miejscowych. Wyraźnie widoczne jest to, iż w grupach średnich (do 100 osób) ceny na osobę są niższe niż dla grup dużych - obiekty zarabiają wynajmując sale największej grupie osób, zaangażowanie służb hotelowych jest najwyższe.
Wynajęcie sali szkoleniowej z podstawowym wyposażeniem audiowizualnym na pół dnia (4-5 godzin) z przerwą kawową (kawa, herbata, napoje, ciastka) jest najtańsze dla grupy do 50 osób - 56 zł na osobę, od 50-100 osób - 54 zł, pow. 100 osób - 52 zł. We wszystkich powyższych wynikach zaobserwowano wysokie zróżnicowanie cen przy minimalnych cenach 5-6 zł na osobę aż do 700 zł.
2.3 Wyposażenie sal konferencyjnych
Co drugi respondent deklaruje obecność Business Centre w swoim hotelu. Tylko w 77% obiektów występuje podstawowy element wyposażenia sal konferencyjnych - nagłośnienie sal z dwoma głośnikami. Mikrofony bezprzewodowe występują w 71% hoteli. W wysokim stopniu widać dostęp hoteli do internetu, jak również posiadanie własnych stron www (90% hoteli) oraz e-maila (86%).

Wyposażenie sal%
Około 75 % największych sal w hotelach posiada nagłośnienie, podobnie jest z zaciemnieniem - 79 %. Trochę gorzej wypada na tym tle pytanie o klimatyzację w salach - w dalszym ciągu co drugi hotel w ogóle jej nie posiada.
3. Zaplecze hotelowo - gastronomiczne
3.1 Baza noclegowa
W tej części raportu przedstawiony jest opis pozwalający określić przystosowanie bazy noclegowej i gastronomicznej do zaplecza szkoleniowo - konferencyjnego.
Hotele średnio oferują 177 miejsc noclegowych, przy czym minimalna ilość zadeklarowanych miejsc to 16 a maksymalna to 1500. Zaobserwowano wyraźny wzrost potencjału noclegowego - ośrodki małe rozbudowywują się, powstaje wiele centrów na skalę Europy, które są w stanie pomieścić duże grupy osób (nawet do 1500 osób).
Podobnie jak w poprzednich porównaniach, liderem pod względem miejsc noclegowych i ceny jest woj. mazowieckie oferujące średnio w obiekcie 58 pokoi jednoosobowych (cena za pokój 255 zł) i 128 dwuosobowych (cena za pokój 313 zł). Obrazuje to specyfikę Warszawy, w której jest większe zapotrzebowanie na pokoje jednoosobowe. W porównaniu z zeszłym rokiem, baza noclegowa jest większa, natomiast ceny pokoi spadły - oznaka konkurencyjności na rynku lub recesji. Województwo wielkopolskie jest przykładem regionu, gdzie średnia liczba pokoi jednoosobowych w ośrodkach jest mniejsza, natomiast ich ceny wyższe (39 pokoi przy cenie 199 zł). Wynika to najprawdopodobniej z większego zapotrzebowania na takie pokoje zwłaszcza w celach szkoleń zamkniętych dla małych grup, które zajmują cały ośrodek. Hoteli jest mniej, mniejsza konkurencja a ceny ciut niższe od stołecznych.
Kolejnym wyróżniającym się województwem jest zachodniopomorskie - obiekty oferują tam średnio 50 pokoi 1 osobowych (cena za pokój 177 zł). Posiada zarówno większą bazę noclegową w porównaniu z zeszłym rokiem jak i ceny - w tym przypadku znaczącą rolę gra położenie - bliskość granicy z Niemcami - przypuszczalnie czynnik ten uchronił ten region przed ogólnym spadkiem cen na rynku.
Porównanie średnich cen pokoi 1 i 2 osobowych w województwach w roku 2000 i 2001
O ile ceny wynajmu sal ogólnie spadły w większości województw, w przypadku usług noclegowych zaobserwowano mieszaną tendencję - w niektórych widać spadek, w niektórych wzrost cen.
Spadek ceny usług hotelowych zaobserwowano w regionach, które dotkliwiej dotknęła recesja (woj. lubuskie, podlaskie, śląskie). W niektórych - wręcz odwrotną tendencję, która może być spowodowana ożywieniem regionu tudzież powiększeniem bazy noclegowej wskutek remontów, za czym idzie wzrost cen pokoi. Trzeba pamiętać, iż badanie to zostało wykonane na innej próbie, z tej przyczyny mogły nastąpić rozbieżności. W niektórych przypadkach różnice są na tyle niewielkie, że mogą być przyczyną zmiany inflacyjnej.
Obiekty w Polsce posiadają średnio 33 pokoje jednoosobowe i 59 pokoi dwuosobowych. Zaobserwowano co prawda pewien wzrost w obydwu danych, natomiast nie są to duże liczby biorąc pod uwagę potrzeby firm organizujących konferencje, na które przyjeżdża kilkaset osób. W dalszym ciągu pozostaje problem wynajmowania pokoi w kilku hotelach w danym mieście w przypadku organizowania dużych wydarzeń dla dużych grup przyjezdnych.
Od średniej znacznie tu odbiega woj. mazowieckie i warmińsko - mazurskie. W woj. mazowieckim (Warszawa) duże ogólnopolskie wydarzenia konferencyjne czy szkoleniowe nie wymagają tak dużej bazy noclegowej w jednym hotelu (procentowo bierze w nich udział znaczna ilość mieszkańców Warszawy). Podobnie jak w zeszłym roku, widać iż w dużych miastach przeważają firmy miejscowe, które wykorzystują sale na szkolenia i konferencje - duża baza noclegowa nie jest potrzebna. Zaobserwowano, iż w regionach turystycznie atrakcyjnych powstało kilka znacznych centrów konferencyjnych (woj. warmińsko-mazurskie, podlaskie), które zapewniają wystarczającą bazę szkoleniową i noclegową - porównywalną do potencjału dużych aglomeracji miejskich. Widać tu narastającą tendencję organizowania nawet dużych spotkań poza siedzibą firmy, w połączeniu z integracją i wypoczynkiem. Hotele przygotowały się do tego dobrze - zniżki dla grup zorganizowanych na wynajem pokoi oferuje 98,9% hoteli.
Porównując ilość miejsc szkoleniowych (krzesła w ustawieniu teatralnym) z bazą noclegową w poszczególnych województwach, jest ona podobna, poza niektórymi wyjątkami, które oferują często dwa razy większą ilość miejsc szkoleniowych niż noclegowych (woj. świętokrzyskie, warmińsko-mazurskie). W porównaniu z zeszłym rokiem, wzrosła liczba miejsc szkoleniowych i noclegowych. Również rozbieżność pomiędzy potencjałem się zmniejszyła. W regionach atrakcyjnych turystycznie różnica ta jest niewielka - większy udział grup przyjazdowych zmusza obiekty do zapewnienia wszystkim noclegów.

Liczba miejsc szkoleniowych (w układzie teatralnym) a noclegowych w poszczególnych województwach
Wraz ze wzrostem ilości miejsc szkoleniowych w ośrodkach wzrastają: średnia ilość pokoi w ośrodku, ich cena oraz cena za całodzienne wyżywienie dla grup zorganizowanych. Pokazuje to specjalizację większych hoteli czy centrów konferencyjnych w kierunku działalności szkoleniowej, gdzie ceny są ogólnie wyższe niż w mniejszych prywatnych ośrodkach.
3.2 Wyżywienie
Ceny całodziennego wyżywienia dla grup zorganizowanych wzrosły najbardziej w całej ofercie obiektów konferencyjnych. Średnie wyżywienie całodzienne wzrosło dwukrotnie - z 66 zł w ubiegłym roku do 106 zł w 2001r. Może być to również przyczyną kompleksowego ujęcia cen sal szkoleniowych w cenie wyżywienia na osobę. W dalszym ciągu ceny są zdecydowanie najwyższe w woj. mazowieckim i wielkopolskim, a najniższe w woj. podlaskim i zachodniopomorskim.

Porównanie cen wyżywienia całodziennego dla grup zorganizowanych w poszczególnych województwach (w zł/osobę/dzień) w roku 2000 i 2001
Porównując poziomy cen wyżywienia wraz z zapleczem noclegowych i szkoleniowym wyróżnia się grupa województw poza wielkimi aglomeracjami, w których powstały centra konferencyjne - pomimo wysokich cen za wynajem sal i pokoi (cena na poziomie dużych miast), koszt wyżywienia jest najniższy. Przypuszczalnie jest to przyczyną regionu, gdzie występują niższe ceny żywności jak i pracy ludzkiej. Niskie koszty posiłków mogą być atutem dla dużych grup zorganizowanych, które potrzebują wielkiego obiektu ze względu na liczebność grupy, ale z drugiej strony zwracają uwagę na koszty dodatkowe związane z wyżywieniem. Walory turystyczne takich centrów są dodatkowym atutem ich wyboru.
4. Zaplecze kulturalno - rekreacyjne
Nieodzowną częścią szkoleń jest integracja grupy - zarówno w przypadku szkoleń zamkniętych gdzie na spotkania jeżdżą zespoły (działy lub całe firmy) jak i otwartych. Coraz lepsze jest przystosowanie bazy hotelowej i rekreacyjnej dużych obiektów znajdujących się poza obszarem aglomeracji miejskich do przyjmowania licznych grup. Coraz bardziej doceniany jest czynnik integracji na łonie przyrody, gdzie wśród dodatkowych atrakcji oferowanych przez ośrodki są: organizacja kuligu, jazdy bryczką itd. Możliwość dostarczenia kolejnej rozrywki przez obiekty znajdujące się poza aglomeracją miejską jest dla nich dodatkowym źródłem dochodów.
Duże hotele położone na terenie aglomeracji pozbawione są atrakcji występujących na terenach ciekawych turystycznie, przygotowanych pod przyjmowanie turystów. Są też często dużo droższe.
W porównaniu z zeszłym rokiem więcej, bo aż 57% ośrodków przystosowanych jest do przyjmowania grup niepełnosprawnych.

Zaplecze kulturalno - rekreacyjne posiadane przez ośrodki w Polsce (w %)
Wraz ze wzrostem średniej ilości miejsc szkoleniowych, noclegowych, cen wyżywienia w obiektach (czyli zmiennych charakterystycznych dla dużych obiektów konferencyjnych) spada procent ośrodków organizujących zewnętrzne atrakcje dla gości: kuligi, ogniska, przejazdy bryczkami. Wyjątek stanowią dwa wyróżniające się województwa (warmińsko-mazurskie, podlaskie), w których występuje bogata baza konferencyjna i hotelowa wzbogacona o atrakcje dodatkowe dla grup. Aktywność obiektów turystycznych pod względem organizowania imprez plenerowych w Polsce spadła w porównaniu z zeszłym rokiem. Prawdopodobnie jest to przyczyną cięcia kosztów.

Imprezy integracyjne organizowane przez ośrodki w Polsce
Podsumowanie
Wraz ze zwolnionym tempem wzrostu gospodarczego, hotele i ośrodki szkoleniowe zaczęły przystosowywać się zarówno ilością miejsc jak i ceną do konkurowania w trudnych chwilach - zwłaszcza gdy budżety na szkolenia są coraz mniejsze. Istniejąca baza staje się coraz bardziej dostosowana do różnorodnych potrzeb firm szkoleniowych i przedsiębiorstw wysyłających całe grupy pracowników na wyjazdy integracyjne. Zarówno centra konferencyjne jak i mniejsze ośrodki znajdujące się w regionach turystycznych konkurują ceną i rozbudowaniem zaplecza szkoleniowo-noclegowego. Nastąpił wyraźny wzrost konkurencji. Coraz gorsza koniunktura stymuluje z jednej strony obniżkę cen, a z drugiej dopasowanie oferty szkoleniowo-noclegowej dla zorganizowanych grup. Cieszy widoczna profesjonalizacja usług szkoleniowo-konferencyjnych świadczonych w hotelach (wraz z gotowym, świetnym zapleczem do prowadzenia szkoleń).
W ciągu tego roku rozrosły się istniejące duże sieci hoteli, powstało wiele centrów konferencyjnych poza obszarami aglomeracji miejskich, które kuszą bogatą infrastrukturą na poziomie Europy, atrakcyjnym położeniem i cenami niższymi od tradycyjnie najwyższych - warszawskich. Wiele inwestycji i remontów poczynionych przez obiekty będzie musiało poczekać długie lata na zwrot - aby przyciągnąć klienta, ceny niektórych usług hotelowych w regionach dotkniętych przez spadek koniunktury są często o połowę niższe niż w zeszłym roku.
Widoczna jest regionalizacja obszarów - świetnie przygotowane pod względem infrastruktury południe Polski oraz dużo słabsza północ. Niektóre tereny o wydawałoby się dobrym potencjale turystycznym w ogóle nie wykorzystują go do przyjmowania grup szkoleniowych. Wyraźne przeformułowanie oferty zaobserwowano w woj. mazowieckim, gdzie w koszt wyżywienia całodziennego dla grup zorganizowanych wliczono cenę sal szkoleniowych.
Podsumowując, w najbliższych latach prawdopodobnie nastąpi lepsze dopasowanie obecnego poziomu świadczonych usług do potrzeb klientów - gdzie wreszcie powiedzenie klient nasz Pan znajdzie odzwierciedlenie w bogatej ofercie rynkowej.
SPIS TREŚCI
Instytut Zarządzania
Aleksandra Zgraja
